چرا سیم گیتار گز می‌زند یا خفه می‌شود؟ راهنمای پیدا کردن ایراد

نخست نوع صدا را بشناسید

«گز» صدایی فلزی و لرزان است که همراه نت شنیده می‌شود. «خفه شدن» یعنی نت کوتاه، کدر یا بی‌صداست. هر دو ممکن است از دست نوازنده یا از تنظیم ساز بیایند، اما درمانشان یکسان نیست. به‌جای فشردن بی‌هدف همهٔ انگشت‌ها، سیم مشکل‌دار را جدا پیدا کنید.

آزمون تک‌سیم

آکورد را بگیرید و سیم‌ها را از ششم تا اول، یکی‌یکی بزنید. هر صدای ناسالم را یادداشت کنید. سپس فقط انگشت مربوط به همان سیم را بررسی کنید. نوک انگشت باید نزدیک میلهٔ پردهٔ جلویی باشد، نه روی آن و نه در میانهٔ خانه. اغلب جابه‌جایی دو میلی‌متری از افزودن فشار نتیجهٔ بهتری دارد.

چهار علت مربوط به دست

• فاصله از میلهٔ پرده: سیم برای تماس کامل به فشار بیشتری نیاز پیدا می‌کند.
• فشار کم: سیم زیر انگشت آزاد می‌لرزد و به پرده می‌خورد.
• خوابیدن انگشت: کنار انگشت سیم همسایه را ناخواسته خفه می‌کند.
• شست نامناسب: شستِ دورشده یا قفل‌شده، توان انگشت‌ها را کم می‌کند.

فشار درست را پیدا کنید

یک نت را بگیرید و فشار را آرام کم کنید تا گز آغاز شود. سپس فقط اندکی فشار بیفزایید تا نت پاک شود. این کمترین فشار لازم است. اگر همیشه با بیشترین نیرو بنوازید، دست زود خسته می‌شود و تعویض آکورد کند می‌ماند.

آیا ایراد از ساز است؟

همهٔ سیم‌های باز را بزنید، سپس همان سیم‌ها را در پرده‌های گوناگون امتحان کنید. اگر چند سیمِ باز گز دارند، شیارهای شیطانک یا ارتفاع سیم‌ها ممکن است نامناسب باشد. اگر گز تنها در یک ناحیه از دسته تکرار می‌شود، ناهمواری پرده یا خم دسته محتمل است. سیم کهنه، تاب‌خورده یا بسیار سبک نیز می‌تواند علت باشد.

چه کارهایی را خودمان انجام ندهیم؟

پیچ تنظیم دسته را بدون شناخت و ابزار درست نچرخانید و میلهٔ پرده‌ها را سوهان نزنید. این کارها می‌توانند ایرادی کوچک را به آسیبی پرهزینه تبدیل کنند. سیم کهنه را می‌توان عوض کرد و جای انگشت را می‌توان اصلاح کرد؛ اما تنظیم ارتفاع، شیطانک و پرده‌ها بهتر است به سازگر یا تعمیرکار مطمئن سپرده شود.

برگهٔ تشخیص برای تعمیرکار

بنویسید کدام سیم، در کدام پرده و با چه شدتی گز می‌زند؛ آیا با کاپو هم رخ می‌دهد و سیم‌ها چه زمانی عوض شده‌اند. یک ضبط کوتاه نیز تهیه کنید. توضیح دقیق باعث می‌شود بررسی ساز سریع‌تر و نتیجه روشن‌تر باشد.